گبه سنتی نوعی فرش دستباف است که توسط عشایر و روستاییان مناطق مختلف ایران بافته میشود. این نوع فرش به دلیل طراحی ساده و ابتدایی، پرزهای بلند و استفاده از رنگهای طبیعی و گیاهی، شهرت و محبوبیت زیادی دارد. گبههای سنتی معمولاً از پشم گوسفند بافته میشوند و به دلیل نرمی و گرمای خاصی که دارند، بسیار مورد توجه قرار گرفتهاند.
پشم طبیعی: گبههای سنتی از پشم گوسفند بافته میشوند که به دلیل نرمی و لطافت خاصی که دارد، بسیار محبوب است. پشم طبیعی به دلیل خاصیت گرمابخشی و دوام بالا، انتخاب مناسبی برای بافت گبه است.
رنگهای گیاهی: رنگهای مورد استفاده در گبههای سنتی معمولاً از گیاهان و مواد طبیعی استخراج میشوند. این رنگها به مرور زمان تغییر نمیکنند و زیبایی و اصالت بیشتری به فرش میبخشند.
طرحهای ساده و ابتدایی: گبههای سنتی دارای طرحهای ساده و ابتدایی هستند که اغلب از الگوهای هندسی، نقوش حیوانات و گیاهان الهام گرفتهاند. این طرحها نشاندهنده زندگی روزمره و محیط طبیعی بافندگان است.
الهام از طبیعت: نقوش گبههای سنتی معمولاً الهام گرفته از طبیعت و محیط زندگی عشایر است. برای مثال، نقشهای حیوانات مانند شیر، آهو و پرندگان و نیز نقوش گیاهان و گلها در این فرشها به چشم میخورد.
دستباف بودن: گبههای سنتی به صورت دستباف و با گرههای خاصی بافته میشوند. این گرهها معمولاً به صورت گره ترکی (گره ترکیبی) یا گره فارسی (گره سنه) هستند که هر کدام ویژگیهای خاص خود را دارند.
پرزهای بلند: یکی از ویژگیهای بارز گبه سنتی، پرزهای بلند و نرم آن است که به فرش حالتی پفکی و راحت میدهد.
گبههای سنتی اصالتی ایرانی دارند و بیشتر در مناطق جنوب و غرب ایران مانند استان فارس، بوشهر و کهگیلویه و بویراحمد بافته میشوند. عشایر قشقایی، بختیاری و لر از مهمترین بافندگان گبههای سنتی در ایران هستند. این گبهها به دلیل استفاده از پشم با کیفیت و رنگهای طبیعی، بسیار مورد توجه قرار گرفتهاند و در بازارهای داخلی و خارجی محبوبیت زیادی دارند.
گبههای سنتی به دلیل نرمی و راحتی که دارند، به عنوان فرش زیرپایی در منازل، به ویژه در اتاقهای نشیمن و خواب استفاده میشوند. این فرشها به دلیل طرحها و رنگهای زیبایی که دارند، جلوهای خاص به دکوراسیون داخلی میبخشند.
گبههای سنتی به عنوان یک عنصر تزئینی در دکوراسیون داخلی منازل به کار میروند. این فرشها به دلیل طرحها و رنگهای خاصی که دارند، میتوانند به عنوان تابلوهای دیواری یا پوششهای مبلمان نیز استفاده شوند.
برخی از گبههای کوچک به عنوان پادری در ورودی منازل استفاده میشوند. این پادریها به دلیل نرمی و دوام بالایی که دارند، گزینه مناسبی برای استفاده در ورودیهای پرتردد هستند.
به دلیل نرمی و گرمایی که دارند، میتوان از گبههای سنتی به عنوان پتوی مسافرتی نیز استفاده کرد. این پتورها به دلیل سبک بودن و قابلیت جمع شدن، گزینه مناسبی برای سفرهای کوتاه و بلند هستند.
پشم طبیعی: بررسی نرمی و لطافت پشم میتواند به شما در تشخیص اصالت گبه کمک کند. پشم طبیعی باید نرم و بدون بوی شیمیایی باشد.
رنگهای گیاهی: رنگهای طبیعی و گیاهی به مرور زمان زیبایی بیشتری پیدا میکنند و به راحتی از بین نمیروند.
گرهها: گرههای محکم و دقیق نشاندهنده کیفیت و اصالت گبه هستند. تعداد گرهها در هر اینچ مربع میتواند نشاندهنده کیفیت بافت باشد.
پرزها: پرزهای بلند و نرم نشاندهنده استفاده از پشم با کیفیت است.
طرحهای سنتی: طرحها و نقوش ساده و ابتدایی نشاندهنده اصالت گبه سنتی هستند. این طرحها معمولاً الهام گرفته از طبیعت و محیط زندگی عشایر هستند.
پشت فرش: پشت گبه باید تمیز و مرتب باشد و گرهها به وضوح قابل مشاهده باشند. هیچ گونه چسب یا مواد شیمیایی نباید در پشت گبه وجود داشته باشد.