تابلو فرش یکی از زیباترین و ارزشمندترین هنرهای دستی ایرانی است که به دلیل ظرافت و دقت در بافت، نیازمند مراقبت ویژهای است. یکی از مشکلات رایج در تابلو فرشها، بالازدگی تابلو فرش است که میتواند ظاهر و کیفیت تابلو را تحت تاثیر قرار دهد و زیبایی آن را کاهش دهد.
بالازدگی تابلوفرش به حالتی گفته میشود که لبهها یا بخشهایی از تابلو فرش به سمت بالا یا بیرون خم شده و حالت صاف و یکدست خود را از دست میدهد. این مشکل باعث میشود تابلوفرش به صورت ناهموار دیده شود و نصب آن روی دیوار یا قاب دشوار گردد. بالازدگی علاوه بر کاهش زیبایی ظاهری، میتواند به مرور زمان باعث آسیب به تار و پود فرش شود.
برای رفع بالازدگی تابلو فرش، ابتدا باید علتهای اصلی آن را شناخت. مهمترین دلایل بالازدگی عبارتند از:
اگر چلهها (نخهای طولی تابلو فرش) در هنگام بافت بیش از حد سفت یا شل کشیده شوند، پس از پایان بافت و رها شدن از دار، تابلو دچار کشیدگی یا شل شدگی میشود که به صورت بالازدگی یا پایین زدگی ظاهر میشود.
نگهداری تابلو فرش در محیطهای مرطوب یا با تغییرات دمایی شدید باعث تورم یا جمع شدن نخها میشود که منجر به بالازدگی میگردد.
نصب تابلوفرش بدون قاب مناسب یا استفاده از میخهای نامناسب میتواند باعث خم شدن لبهها و بالازدگی شود.
فشار بیش از حد قاب یا استفاده از قابهایی که اندازه دقیق تابلو را ندارند، باعث میشود لبههای تابلو به سمت بیرون خم شوند.
با گذشت زمان، نخها خاصیت کشسانی خود را از دست میدهند و تابلو دچار افتادگی و بالازدگی میشود.
تشخیص بالازدگی تابلوفرش بسیار ساده است و با مشاهده و لمس لبههای تابلو قابل انجام است:
برای رفع بالازدگی تابلوفرش، روشهای مختلفی وجود دارد که بسته به شدت مشکل و شرایط تابلو انتخاب میشوند:
یکی از سادهترین روشها، کشش آرام و کنترل شده لبههای تابلو در جهت مخالف بالازدگی است. این کار باید با دقت و به آرامی انجام شود تا به تار و پود تابلو آسیبی نرسد.
نصب تابلوفرش در قابهای متناسب و با کیفیت، فشار یکنواختی به لبهها وارد میکند و از بالازدگی جلوگیری میکند. قاب باید اندازه دقیق تابلو را داشته باشد و لبهها را به خوبی نگه دارد.
بخاردهی ملایم تابلوفرش باعث نرم شدن نخها و بازگشت شکل اولیه آن میشود. این روش باید توسط افراد متخصص و با تجهیزات مناسب انجام شود تا از آسیب جلوگیری شود.
قرار دادن وزنههای سبک و یکنواخت روی لبههای تابلو به مدت چند روز میتواند به صاف شدن بالازدگی کمک کند. این روش ساده و کمهزینه است اما نیازمند صبر و دقت است.
در موارد شدید یا تابلوهای ارزشمند، بهتر است اصلاح بالازدگی توسط متخصصان و در کارگاههای حرفهای انجام شود تا بهترین نتیجه حاصل شود.
بالازدگی تابلوفرش یکی از مشکلات رایج است که میتواند ناشی از کشش نامناسب چلهها، شرایط نگهداری، نصب نادرست و فرسودگی باشد. با شناخت علتها و استفاده از روشهای مناسب مانند کشش دستی، بخاردهی کنترل شده، استفاده از قاب استاندارد و مراجعه به متخصصان، میتوان این مشکل را به خوبی رفع کرد و زیبایی تابلوفرش را حفظ نمود.
برای کسب اطلاعات بیشتر و دریافت راهنماییهای تخصصی درباره نگهداری و اصلاح تابلو فرش، سایت گلهو (golhoo.ir) منبعی کامل و قابل اعتماد است. با مطالعه مقالات و بهرهگیری از تجربیات کارشناسان، میتوانید تابلوفرشهای خود را به بهترین شکل حفظ کنید و از زیبایی و ارزش آنها لذت ببرید.